Güvenli Sistem Odaları için Genel İhtiyaç Tanımları

Sistem odalarını tehdit eden unsurlar

 A-Çevresel Tehlikeler                                       

1-Yangın                                                                   %2                                         %90

2-Duman                                                                  %2                                         %30

3-Toz                                                                         %3                                         %15

4-Deprem                                                                 %1                                         %80

5-Patlama                                                                 %1                                         %90

6-Aşırı sıcaklık                                                         %20                                       %30

7-Böcek                                                                     %2                                         %2     

8-Elektriksel problemler                                         %55                                       %80

9-Yıldırım                                                                 %4                                         %80

10-Titreşim                                                               %3                                         %3

11-Nem                                                                     %4                                         %5

12-Su                                                                         %3                                         %5

B-Kazalar:

1-Yiyecek ve içecekler

2-Tadilat çalışmaları

C-Bilinçli saldırılar

1-Yükseltilmiş  zeminler ve alçaltılmış tavanlar;

2- Havalandırma pencereleri;

3- Cam duvarlar;

4-Radyoaktif emisyon;

5-Kapı denetimleri ve alarmlar;

Güvenli Sistem Odaları için Genel İhtiyaç Tanımları

A-Çevresel Tehlikeler

1. Yangın

Bilgisayar sistemleri yangına karsı oldukça zayıf bir korunmaya sahiptirler. Yangın bilgisayarları doğrudan yakarak zarar veremese bile, yüksek sıcaklık sabit disklerin ve kartlar üzerindeki tüm lehimlerin erimesine neden olabilir.

Bu nedenle sistem odaları dizayn edilirken dışarıdan içeriye gelecek ısı yalıtımına dikkat edilmeli Duvar  bölmelerin ısıya  veya yangına maksimum müdahale süresi düşünülerek malzeme cinsi seçilmelidir.Sistem odası içerisinde mutlak suretle yangın söndürücü sistem bulunmalıdır.Yangın söndürücü sistemler içeride bulunan  bulunan gazlar sistemlere zarar vermemelidir.

Günümüzde kullanılan ve insan sağlığına ve sistemlere zarar vermeyen söndürücü  olarak FM 200  veya kimyasal olarak türevlerini içeren gazlar  kullanılmaktadır.

Sistem odalarının yangın koruması konusunda, hangi tip söndürücü seçilirse seçilsin alınması gereken önlemler aşağıda sıralanmıştır:

a) Sistem odası içerinde otomatik yangın algılama tertibatı kurulmalıdır.

b)Sistem odasına kurulmuş tüm sistemler periyodik olarak denetlenmelidir.Tüp içerisindeki gaz miktarı azalmış ise gaz tamamlanmalıdır.

c)Yangın algılama sistemi gazlı söndürme sistemi ile entegre edilmelidir.Herhangidir algılama söz konusu olduğunda sistem alarm vermeli.ikinci alarm söz konusu olduğunda algılama sistemi ikinci bir alarmı devreye sokup tanımlanmış belirli bir zaman aralığında gazı içeriye boşaltmalıdır.Gaz boşalımı esnasında sistem odası içerisinde insan var ise , odanın  kapısı kapanmak şartıyla terk edilmelidir.

c)Sistem odası içerisine dışarıdan temiz hava veriliyor ise yangın algılandığı andan itibaren hava menfezi otomatik olarak, aldığı uyarı ile kapanmalıdır.

d) Sistem odası her ne kadar otomatik sistemlerle korunuyor olsa dahi sistem odası kapısına yakın bir bölgede taşınabilir gazlı söndürme tüpü bulunmalıdır.

e) Yangın alarmı ile birlikte sistem odasına müdahale edecek   personelin yapması gerekenleri gösteren bir uyarı levhasını sistem odasının dış kapısına (ya da uygun bir diger yere) yerleştirilmelidir.

f) Yangın söndürücü  sistemin manüel olarak , yanlış alarm  ve acil durumlarda sistemin durdurulmasını sağlayacak bir sistemi olmalıdır.

g) Yakın çevrede, yangını ya da yanlıs alarmı fark edenlerin kullanabilecekleri bir telefon bulunmalıdır.

2. Duman

Duman, bilgisayar sistemlerine derinden zarar verir. Bilgisayar disklerinin kafalarına, optik disklere ve teyp sürücülerine etki eder. Bilgisayar sistemleri ve monitörler de, belli durumlar altında duman üretebilir, birbirlerine zarar verebilirler. Ancak duman konusunda en tehlikeli kaynak sigaradır. Duman, klavyelerin ve sistemlerin çok daha hızlı bozulmalarına neden olacaktır. Duman konusunda önerilen önlemler aşağıda sıralanmıştır:

a) Sistem odasında ve sistem odasını kullanan yetkili kişilerin yanında sigara içilmesine izin verilmemelidir.

b) Sistem odasına mutlaka duman detektörleri yerlestirilmelidir.

c) Yükseltilmiş zeminin olduğu odalarda zeminin altına, alçaltılmış tavanın olduğu odalarda tavanın üstüne duman detektörleri yerleştirilmelidir.

3. Toz

Toz verilere zarar verir. Duman gibi, toz da disk kafalarında birikerek disklerinizi çalışmaz hale getirebilir. Uzun vadede hem kayıt kafasına hem de disk kayıt ortamına zarar vererek diskleri  bir çöp haline dönüştürebilir. Havada uçuşan tozun büyük bölümü elektriksel olarak iletkendir. Bir çok bilgisayar sisteminde tasarımları sebebiyle, soğutma vantilatörleri aracılığı ile toz, sistem içerisine çekilmekte ve uzun sürede tozun sistem kartlarının üzerini kapladığı görülmektedir. Kartlar üzerinde

biriken bu toz parçacıkları, kısa devrelere neden olarak bilgisayarlara zarar vermektedir, Kimi durumlarda ise bilgisayar sistemlerinin iç sıcaklıklarının artmasında da bir etken olmaktadırlar. Toz konusunda sunulan öneriler aşağıda sıralanmıştır:

a) Sistem odası  olabildiğince tozlu ortamlardan uzak bir alanda seçilmelidir.

b)Sistem odasında cam bulunmamalıdır.

c)Sistem odasına tavandan ve tabandan izolasyon yapılmalıdır

d)Sistem odasına kablo girişleri tüm işlemler bittikten sonra izole edilmelidir.

e)Sistem odasına dışarıdan temiz hava girmesi gerekiyor ise Mutlaka hava filtreden geçirilmelidir.

4. Deprem

Her ne kadar yerkürenin sadece belirli kesimleri depremlerden sıkça etkilense de, deprem tehlikesi dünyanın her yerinde az ya da çok mevcuttur. Deprem bilgisayar sistemine doğrudan zarar vermese de, dolaylı olarak bilgisayarların zarar görmesi ile sonuçlanacak bir etkiye sebep olabilir. Deprem konusunda sunulan öneriler aşağıda sıralanmıştır:

a) Bilgisayar sistemlerini zeminden çok yükseğe koymaktan kaçınılmalıdır.

b) Bilgisayar sistemlerinin olduğu yerlerde raf yada dolaplara ağır nesneler yerleştirilmemelidir.

c) Bilgisayar sistemleri, özellikle zeminin üzerindeki katlarda, pencere kenarından mümkün olduğu kadar uzak tutulmalıdır.

d) Bilgisayar sistemleri zemine bağlanarak sabitlenmelidir.

5. Patlama

Her ne kadar bilgisayar sistemleri patlamaya meyilli olmasalar da, bu sistemlerin içinde bulunduğu binaların  özellikle doğal gaz ve yanıcı bileşenlerin depolandığı binaların- patlama ihtimalleri vardır ve göz önünde bulundurulmalıdır.

Patlama denetimine iliskin öneriler aşağıda sıralanmıştır:

a) Sistem odanızın yerini, patlama için merkez olabilecek istasyonlardan uzak

olacak biçimde seçiniz.

b) Yedeklerinizi patlamaya dayanabilecek kasalar içerisinde, veya kurum dışında güvenli mekanlarda saklayınız.

c) Bilgisayar sistemlerinizi pencerelerden uzak tutunuz.

6. Asırı Sıcaklık

Bilgisayar sistemleri de belirli sıcaklıklar arasında işlevselliklerini sürdürebilirler. Bir çok bilgisayar sistemi ,10-30  C arası, sıcaklıklarda  korunması uygun olacaktır. Eğer bilgisayar sistemlerinizin dışındaki sıcaklıklar çok yüksek ise, sistemlerin havalandırma düzenekleri doğru biçimde çalışmayı sürdüremeyecek ve bilgisayarınızın bileşenleri zarar görebilecektir. Eğer sıcaklık çok düserse, bilgisayar sistemleriniz açıldığında termal soka uğrayarak elektronik devrelerinin çatlaması nedeniyle çalışmaz hale gelebilecektir. Sıcaklık yönetimine ilişkin öneriler aşağıda sıralanmıştır:

a) Bilgisayar sisteminin  broşürlerinden faydalanarak uygun sıcaklık aralıkları tespit edilmeli

b)Sistem odasının içerisine tüm sistemlerin toplam ısı yükü hesap edilerek uygun iklimlendirme ismini yapacak cihazlar konulmalıdır.

b) Sistem odanıza bir sıcaklık alarmı yerleştirerek çok sıcak ve çok soğuk durumlarda alarmların oluşturulması sağlanmalı.

c) Bilgisayar sistemlerini duvarlara çok yakın yerleştirmemeye özen gösterilmelidir . Duvarlara çok yakın yerleştirdiği  takdirde, havalandırmayı engelleyerek bilgisayarların iç sıcaklıklarının yükselmesine neden olunabilir. Bilgisayar sisteminin  her kenarının duvardan minimum 15-20 cm açıkta olması gerikir.

d)Sistem odalarında en uygun iklimlendirme ,tabandan yapılmaktadır.Bu durumda sistem odasında mutlak suretle yüksek döşeme sistemi yapılmalı ve uygun yerlere hava menfezi konmalıdır.

7. Böcekler

Böcekler, sistem odalarında özellikle bilgisayar kasalarının içerisinde ve sıkışık kablo tomarlarının arasında görülürler. Anahtarlı güç kaynağının anahtar aksamına sıkışıp kalan bir böcek sistemleri  kısa sürede çalışmaz hale getirebilir. Benzer biçimde, bilgisayar sistemlerinin içerisinde  örümcekler  toz tutan ağ yaparlar . Böceklerden korunmak için  oda belirli aralıklarla ilaçlanmalı ve  uygun yerlere kalıcı olarak  böcek öldürücü kimyasallar veya yemler yerleştirmelidir.

8. Elektriksel Gürültü

Motorlar, fanlar ve bazı hizmet birimleri ürettikleri elektriksel gürültü nedeniyle diğer bilgisayar sistemlerine zarar verebilirler. Gürültü, hava yoluyla ya da birbirine yakın güç kabloları aracılığı ile tasınabilir. Elektriksel gürültü kısa devreler nedeniyle olabileceği gibi, elektrik kaçakları nedeniyle de gerçeklesebilir. Gürültü ile bas etmek için sunulan öneriler asagıdaki gibidir:

a) Bilgisayar sistemime  güç sağlayan devre üzerine  yüksek güç çeken  başka cihaz bağlanmamalıdır.

b) Eger mümkünse, tüm elektronik sistemler için ayrı güç ve toprak kablolaması yapılmalıdır.

c) Bilgisayar sisteminin beslendiği  güç kaynagı filtreli sistem olmalıdır.

d) Statik elektriğin yaratabileceği sorunlara engel olmak üzere döşeme antistatik malzeme ile kaplanmalıdır.

e) Cep telefonları, walkie-talkie’ler ve her türlü radyo alıcı ve vericileri bilgisayar sistemlerine zarar verir. Özellikle güçlü vericiler, bilgisayar sistemlerinde kalıcı zarar  verebilirler.Bu sebeple sistemlerin bulunduğu ortamlarda alıcı ve verici cihazlar kullanılmamalıdır. Eğer bu tür cihazları kullanılma  zaruriyeti var ise sistemlerden en az 2.5 mt uzak tutulmalıdır.

9. Yıldırım

Yıldırımlar, ani gerilim dalgalanmaları yaratarak bilgisayar sistemlerine zarar Vermektedirler. Çoğu zaman, güç kaynağı elektriksel gürültüye karsı korunmuş durumdaki bilgisayar sistemleri bile yıldırımlar  tarafından yaratılan ani gerilim dalgalanmalarına karsı etkisiz kalırlar. Eğer binanın paratoneri varsa, yıldırım paratonere çarptığı andan toprakla buluşana kadar akım geçen tüm yol üzerinde ciddi bir manyetik alan yaratır. Sistem odanızın yerini seçerken paratonerin kablolaması göz önünde bulundurulmalıdır.

Yıldırımlardan korunmaya yönelik öneriler aşağıda sıralanmıştır:

a) Eğer mümkünse, şimşeklerin yoğun oldugu zamanlarda, bilgisayarlarınızı kapatarak fişlerini çekiniz.

b) Yedekleriniz manyetik ortamlarda saklanıyor ise, yedeklerinizin binanın iskeletini oluşturan demirlerden olabildiğince uzakta olmalıdır.Genellikle en uygun yer odanın ortasıdır.

c) Binada Parotoner sistemi yoksa en kısa zamanda yaptırılmalıdır.Parotoner sisteminin kablosu sistem odasında mümkün olduğu kadar uzaktan geçirilmelidir. Aynı zamanda sistem odası için yapılmış topraklama yeri ile parotoner sistemi için yapılan topraklama yeri birbirinden en az 100 mt uzakta olmalıdır.

d)Elektrik dağıtım sistemine parafudur. (Aşırı gerilim koruma rölesi) konmalıdır.

10. Titresim

Titreşim, insanları rahatsız etmeyecek kadar az da olsa, uzun sürede bilgisayar sistemlerine zarar verebilir. En hafif titreşim bile, uzun sürede bilgisayar sistemlerinin ana kartları üzerine takılı diğer  kartların yerlerinden oynamasına neden olabilir. Sabit disklerin kafa ayarlarının bozulması da sabit diskleri uzun vadede bozabilir. Titreşimden korunmak amacıyla sunulan öneriler aşağıda sıralanmıştır:

a) Bilgisayar sistemlerini  titreşimden ,olabildiğince yalıtacak önlemler alınmalıdır.

b) Çok yüksek titreşimlerin olduğu bir bölgede iseniz, bilgisayar rackların altına  kauçuk tan imal edilmiş sismik izolatör konulmalıdır.

c) Rack sistemlerinin içerisine yazıcı yerleştirilmemelidir. Yazıcılar mekanik aksam içerir ve iyi bir titreşim kaynağıdırlar.

11. Nem

Nem, bilgisayar sistemlerinin çalışabilmesi için gereklidir. Ancak havadaki nem oranının asırı yükselmesi sistemlerinize zarar verebilir. Nem, sistem odasında statik elektrik yüklenmesini azaltacak yönde etkisini gösterir. Nemin çok az olması, statik elektrik yüklenme ve aktarımlarını arttırarak manyetik teyp ve benzeri bileşenlerde sorunlara yol açar. Nem oranının çok yükselmesi ise, bilgisayar sistemlerinizin devrelerinde kısa devrelere kadar uzanan sorunlara neden olabilir. Nem düzeyinin korunmasına ilişkin alınabilecek önlemler aşağıda sıralanmıştır:

a) Nem düzeyini %20 ile %50 arasında tutulmalıdır.

b) Yüksek güvenilirlik gerektiren ortamlar için nem düzeyinin belirlenen sınırlar dışına çıkması durumunda devreye girecek alarm sistemleri kullanılmalıdır.

c)Sistem odalarında hassas ısı  ve nem kontrolü  yapabilecek klima cihazları bulunmalıdır.

12. Su

Su, bilgisayarınızı çok hızlı bir biçimde çalışmaz hale getirebilir. Su ile ilgili en büyük tehlike, elektriksel bir kısa devredir. Kısa devre oluştuğunda , gerçekleştiği devre yolunun ısınmasına, büyük ihtimalle de  erimesine neden olabilmektedir. Benzer biçimde, kısa devre esnasında elektronik bileşenlerden bir kısmı aşırı akım çekecek ve zarar görecektir. Zarar verecek suyun ana kaynağının, yağmur dolayısıyla da seller olabilir .Bunun dışında bina içerisindeki su borularıdır. Nadiren de olsa, su ile çalışan otomatik yangın söndürme düzeneğindeki bir arıza da İstenmeyen bir su kaynağı olarak karşımıza çıkabilir . Su ile gelebilecek tehlikelere karsı asagıdaki önlemler uygun olabilir:

a)Sistem odaları mümkün oldugunca ıslak hacimlerden uzak tutulmalıdır.

b)Bilgisayar sistemlerinizin yakınlarına, zemin üzerine, su detektörleri yerlestirilmelidir.

c) Eğer yükseltilmiş bir zemin varsa    su detektörleri hem zeminin üstüne hem de altına yerleştirilmelidir.

d) Eğer binanızın bir sel tehlikesinden etkilenme ihtimali varsa ya da bina genelinde otomatik yangın söndürme düzeneği kurulu ise, sistem odanızı zeminin üzerinde bir yerde seçmek gerekir .

e) Su, bilgisayarlarınız için hızla bir tehdit haline geleceğinden iki farklı seviyede su detektörü kullanmalısınız. Birinci düzeyde (daha alçakta) suyu fark edip alarmı çalıştıracak bir detektör, ikinci düzeyde (daha yüksekte) ise elektriği kesecek ve bilgisayar sistemlerinin elektrik bağlantısını sonlandıracak bir detektör-alarm düzeneği kullanılmalıdır. Otomatik elektrik kesilmesi, su basması tehlikesi mesai saatleri dışında gerçekleştiği takdirde son derece anlamlı ve değerli olacaktır. Daha da önemlisi, elektriğin kesilmesi can kurtarıcı da olabilir. Suyun elektrikle ve insanlarla aynı anda temas etmesi insan hayatına mal olabilir.

B-Kazalar:

1-Yiyecek ve içecekler

Bilgisayar sistemlerinizin sağlıklı çalışmasını sağlamak üzere onları yiyecek ve içeceklerden uzak tutulmalıdır.  Bilgisayar klavyesi veya server  üzerine dökülebilecek yarım bardak  çay , kahve yada sıvı içecekler sisteme  kalıcı şekilde hasar verir .

Yiyeceklerin, özellikle yağlı olanları, insanların parmaklarına yapışarak manyetik disklere kolayca taşınabilirler. Yiyecek ve içecekler sebebiyle meydana gelebilecek bir kazayı önlemenin en doğru  yolu, sistem odasına hiçbir şekilde  yiyecek ya da içecek sokmamaktır.

2-Tadilat çalışmaları

Sistem odası içerisinde ihtiyaç duyulan tadilat işlemleri yetkili ve konusunda uzman kişiler tarafından yapılması ,sistem odasında  olası insan kaynaklı kazaları olabildiğince asgariye indirecektir.

C-Bilinçli saldırılar

1. Yükseltilmiş  zeminler ve alçaltılmış tavanlar

Bir çok modern binada karsımıza çıkan alçaltılmış tavanlar ve yükseltilmiş zeminler, odaları sınırlandıran duvarlar ile birlikte bölünmüş değildirler. Bu durumda, yan odadan alçaltılmış tavanın üzerine ya da yükseltilmiş zeminin altına giren birisi kolaylıkla yandaki odalara girebilir. Buralardan gelebilecek saldırganların tehdidini azaltmak üzere sistem odasının  duvarları yerden tavana kadar mukavemeti yüksek bölme duvarlar ile kapatılmalıdır.

2. Havalandırma pencereleri

Eger sistem odanızdaki havalandırma pencereleri çok büyükse, bir saldırganın havalandırma kanalları boyunca ilerleyerek sistem odanıza kadar ulaşması ve kapağı açarak içeri girmesi mümkün olabilir. Havalandırma kapaklarından gelebilecek saldırılara karsı alınabilecek önlemler asagıdaki gibidir:

a) Sistem odanızda havalandırma ihtiyacı yüksekse, bunu gidermek üzere tek bir büyük havalandırma penceresi değil, küçük ancak sayıca fazla havalandırma penceresi kullanılmalıdır. Bu küçük pencerelerin her biri, bir insanın sürünerek geçemeyeceği kadar küçük olmalıdır.

b) Yukarıda önerilen çözüme alternatif ya da ek olarak, havalandırma pencerelerinin önündeki kapakları önce tel ızgaralar ile kapatıp , daha sonra  bu ızgaralar duvara kaynaklamak yoluyla sabitlenmelidir.

3. Cam duvarlar

Büyük pencereler ve cam duvarlar, dekoratif olarak çarpıcı olsalar da kolayca kırılabilir olmaları nedeniyle farklı biçimlerde gerçekleştirilebilecek saldırılar için önemli bir adım olabilirler. Kırılan camdan içeri fırlatılabilecek bir yanıcı madde ya da sert bir cisimle içeri girebilecek bir saldırgan bilgisayar sistemlerini sonsuza dek çalışmaz hale getirebilir. Pencereler ve cam duvarların tehlikelerini azaltmak üzere, mümkün olduğunca sistem odası çevresinde cam kullanımından kaçınılmalıdır.

4. Radyoaktif emisyon

Her elektrikli cihaz farklı biçimlerde radyoaktif emisyon gösterir. Özel donanımlar ile yayılan radyasyonun incelenmesi ile radyasyon yayan cihazın o esnada ne yapmakta olduğu tespit edilebilir. 1980’lerde ortaya konan TEMPEST standardına uyulduğu takdirde, bilgisayar sistemlerinin yaydığı radyasyon, saldırganlar tarafından izlenemeyecek düzeylerde tutulabilmektedir. TEMPEST sertifikalı bilgisayar donanımları alındığı ve kullanıldığı sürece bilgisayar sistemlerinin saldırganlar tarafından izlenmesi oldukça zordur. Bilgisayar sistemlerini TEMPEST uyumlu hale getirmek yerine, sistem odasının duvarlarını yalıtmak daha  uygun ve az maliyetli bir çözümdür.

5. Kapı denetimleri ve alarmlar:

Kapı girişlerinin olabildiğince dayanıklı kilitler ile korunması sağlanmalıdır. Sistem odaları için kullanım kolaylığı da düşünüldüğünde, elektronik kilitlerin daha uygun olduğunu söylemek mümkündür. Elektronik kilitlerin seçiminde, olabildiğince uzun anahtar kombinasyonlarının kullanılabilmesi ve elektrik kesildiği anda elektronik kilidin otomatik olarak 'açık' (geçilebilir) duruma gelmemesi sağlanmalıdır. Daha yüksek güvenlik düzeyi gerektiren sistem odaları için, parmak izi ya da retina temelli biyometrik çözümler üretilmelidir. İzinsiz girişlere karşı  alarmlar koymak, sistem odasına , muhtemel izinsiz girişlerin erken engellenmesini sağlayacaktır. Aynı zamanda sistem odasının Kamera sistemi ile görüntülerin kayıt altına alınması bilinçli saldırılarda caydırıcılık görevi yapacaktır.